ویژگیهای مرد خوب از دیدگاه پیامبر اعظم (ص)
تشكیل خانواده با ازدواج امكانپذیر است. زن و مردی كه هیچ رابطه و وابستگی به یكدیگر ندارند، با این پیمان مقدس، خود را به یكدیگر وابسته میبینند و بر اساس آن، روابط بسیار نزدیك و دلبستگی فراوانی نسبت به یكدیگر پیدا میكنند.
ازدواج در گام نخست میتواند مایه آرامش، رشد و پویایی زن و شوهر باشد و در مرحله بالاتر، زمینهساز تولد فرزند یا فرزندانی شود. از آنجا كه اسلام به این نهاد مقدس توجه ویژه دارد، ازدواج بیش از پیش اهمیت مییابد تا آنجا كه پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله همیشه افراد را به ازدواج تشویق میكرد.
1. تشویق به ازدواج
———————–
خداوند در قرآن كریم، به خانوادهها چنین سفارش میكند:
بیهمسران خود و غلامان و كنیزان درستكارتان را همسر دهید. اگر تنگدستند، خداوند، آنها را از فضل خویش بینیاز خواهد كرد و خدا، گشایشگر داناست. (نور: 32)
پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله نیز با پیروی از قرآن كریم، همه را با شیوههای گوناگون به ازدواج تشویق میكند.
الف) ازدواج، سنّت رسول خدا صلیاللهعلیهوآله
—————————————————–
حضرت محمد صلیاللهعلیهوآله، ازدواج را سنّت و روش خود معرفی میكرد، بنا براین، شایسته است یك مسلمان از سنّت و روش پیامبر پیروی كند. آن حضرت میفرمود: “أَلنِّكاحُ سُنَّتِی فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِی فَلَیْسَ مِنِّی؛ ازدواج، سنّت و روش من است. پس هر كه از سنّت من روی گرداند، از من نیست “.1
ب) ازدواج، محبوب خدا
—————————
پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله درباره ازدواج فرمود:
ما بُنِیَ فِی الإِسَلامِ بِناءٌ أَحَبُّ إِلَی اللّهِ عَزَّوَجَلَّ، وَ أَعَزُّ مِنَ التَّزْوِیِجِ.2
هیچ بنایی در اسلام نهاده نشده است كه نزد خداوند ـ عزوجل ـ محبوبتر و عزیزتر و ارجمندتر از ازدواج باشد.
ج) ازدواج، سبب پاكی و پاكیزگی
————————————–
پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله، ازدواج را سبب پاك و پاكیزه بودن انسان در دیدار با پروردگار میداند:
مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَلْقَی اللّهَ طاهِراً مُطَهَّراً فَلْیَلْقَهُ بِزَوجَةٍ.3
هر كس دوست دارد خدا را پاك و پاكیزه دیدار كند، در حالی كه متأهل است، خدا را دیدار كند.
د) ازدواج، مایه نزدیكی و دوستی با خدا
———————————————-
مؤمن، محبت و دوستی خدا را بر هر چیزی ترجیح میدهد. پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله برای نزدیك شدن به خداوند، راههای فراوانی را به رهروان خویش نشانمیدهد كه یكی از آنها ازدواج است. كسی كه برای خشنودی خداوند ازدواج میكند، سزاوار دوستی با پروردگار است. حضرت رسول اكرم صلیاللهعلیهوآلهفرموده است:
مَن نَكَحَ للّهِ وَأَنْكَحَ لِلّهِ اسْتَحَقَّ وَلایَةَ اللّهِ.4
هر كس برای خدا ازدواج كند و برای خدا كسی را به ازدواج دیگری درآورد، سزاوار ولایت و دوستی خدا است.
ه ) ازدواج، سبب حفظ دین
——————————–
پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله برای تشویق جوانان به ازدواج، برخی آثار و بركتهای ازدواج را در دنیا و آخرت برای آنها بیان میكند. از جمله آثاری كه حضرت به آن اشاره دارد، حفظ دین است. ایشان در كلامی میفرماید:
أَیُّما شابٍّ تَزَوَّجَ فِی حَداثَةِ سِنِّهِ عَجَّ شَیْطانُهُ: یا وَیْلَهُ عَصَمَ مِنِّی دِینَهُ.5
هر جوانی كه در دوره جوانی خود ازدواج كند، شیطانش فریاد برآورد كه: وای بر او! دین خود را از [گزند] من حفظ كرد.
همچنین در جایی دیگر میفرماید:
إِذا تَزَوَّجَ الْعَبْدُ فَقَدِ اسْتَكْمَلَ نِصْفَ الدِّینِ، فَلْیَتَّقِ اللّهَ فِی النِّصْفِ الْباقِی.6
هرگاه بنده ازدواج كند، نصف دین را كامل كرده است و برای [حفظ] نصف دیگر باید تقوای خدا پیشه كند.
و) ازدواج، عامل برتری
————————-
پیامبر اعظم صلیاللهعلیهوآله میفرماید:
أَلْمُتَزَوِّجُ النّائمُ أَفْضَلُ عِنْدَاللّهِ مِنَ الصّائِمِ القائِمِ الْعَزَبِ.7
انسان ازدواج كرده خفته، نزد خدا از انسان عزب روزهگیر شبزندهدار برتر است.
ز) ازدواج، مایه افزایش روزی
——————————–
پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله فرمود:
إِتَّخِذُوا الأَهْلَ، فَإِنَّهُ أرْزَقُ لَكُمْ.8
زن بگیرید؛ زیرا ازدواج كردن، روزی شما را بیشتر میكند.
ح) ازدواج، نیكو گرداننده اخلاق
———————————–
آن حضرت فرمود:
مردان عزب خود را زن دهید؛ زیرا با این كار، خداوند، اخلاق آنان را نیكو میگرداند و روزیهایشان را زیاد میكند و بر جوانمردیهای آنان میافزاید.9
2. ویژگیهای زن شایسته
================
مهمترین ویژگیهای زن خوب از دیدگاه پیامبر اعظم صلیاللهعلیهوآله عبارتند از:
الف) دینداری
—————-
حضرت محمد صلیاللهعلیهوآله میفرمود: “فَعَلَیْكُمْ بِذاتِ الدِّینِ؛ پس بر شما باد به [ازدواج] با زنان دیندار “.10
زن دیندار، زنی است كه خدا را میشناسد، به قیامت معتقد است و به دستورهای الهی جامه عمل میپوشاند. چنین زنی، پاكدامن، امین، مهربان در برابر شوهر خود، فروتن و در برابر نامحرمان، متكبر است. این ویژگیها كه از دینداری وی سرچشمه میگیرد، سبب شیرین شدن زندگی خانوادگی میشود. پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله درباره ازدواج مردان با زنان میفرماید:
به خاطر چهار چیز با زنان ازدواج میكنند: مال و ثروت؛ دینداری؛ زیبایی و اصل و نسب و خانواده. پس تو با زنان دیندار ازدواج كن.11
ب) اصالت خانوادگی
———————–
مشهور است كه پیامبر اعظم صلیاللهعلیهوآله فرمود: “إِیّاكُمْ وَ خَضْرَاءَ الدِّمَنِ؛ از گیاه روییده در خرابه بپرهیزید. ” از حضرت پرسیدند كه مقصود از خضراء الدِّمَن یا همان گیاه روییده در خرابه چیست؟ حضرت فرمود: “أَلْمَرْأَةُ الحَسْناءُ فِی مَنْبِتِ السَّوءِ؛ زن زیبارویی كه در خانوادهای فاسد رشد كرده است “.12
حدیث معروف: “أَلسَّعِیدُ مَنْ سَعِدَ فِی بَطْنِ أُمِّهِ وَالشَّقِیُّ مَنْ شَقِیَ فِی بَطْنِ أُمَّهِ؛ سعادتمند كسی است كه در شكم مادرش سعادتمند است و بدبخت كسی است كه در شكم مادرش بدبخت شده است “،13 به اهمیت وجود مادر در تكوین سرشت آدمی اشاره دارد. وراثت و نقش مادر در جسم و جان فرزند انكارناپذیر است. پیامبر اسلام در همین زمینه فرموده است: “وَانْظُرْ فِی أَیِّ نِصابٍ تَضَعُ وَلدَكَ فَإِنَّ الْعِرْقَ دَسّاسٌ؛ بنگر فرزند خود را در چه مكانی قرار میدهی؛ زیرا رگ و ریشه در فرزند اثر میگذارد. “14 همچنین در سخنی دیگر میفرماید: “تَزَوَّجُوا فِی الحِجْزِ الصّالِح فَإِنَّ الْعِرْقَ دَسّاسٌ؛ با خانواده صالح (خوب و شایسته) ازدواج كنید كه رگ و ریشه (خون) در فرزند اثر میگذارد “.15
ج) همكفو و هم رتبه بودن
——————————
همكفو بودن؛ یعنی همسنخ و هم رتبه بودن. این ویژگی میتواند زمینههای انس، الفت و آسایش زن و مرد را فراهم سازد. هرچه زن و شوهر از نظر اجتماعی، اقتصادی، علمی، اخلاقی و زیبایی به یكدیگر نزدیكتر و دارای نقاط مشترك بیشتری باشند، زمینه انس و الفت بیشتری در آنها به وجود میآید.16 درواقع، این مسئله از مهمترین عوامل استحكام روابط میان زن و شوهر به شمار میرود.
پیامبر اعظم صلیاللهعلیهوآله افزون بر دینداری، اصالت خانوادگی، همرتبه و هم سنخ بودن، ویژگیهای دیگری را نیز برای یك همسر خوب برمیشمرد. از جمله: شوهر دوست بودن، عفیف بودن، عزیز دو خانواده، خاضع در برابر شوهر،17 دوشیزه، زایا، كم مهریه، زیبا روی و… .
أَفضَلُ نِساءِ اُمَّتِی أَصبَحُهُنَّ وَجْها وَ أقَلُّهُنَّ مَهراً.18
بهترین زنان امت من، خوبرویترین و كم مهریهترین آنان هستند.
زنان زیباروی معمولاً مهریههای سنگینی دارند، ولی زن مؤمن كه از امت پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله است، تنها سعادت خانواده را در نظر دارد و مهریه خود را كم قرار میدهد. بر اساس روایتهای گوناگون از ائمه اطهار، مهریه سنگین نشانه شومی زن و ازدواج است.
3. ویژگیهای مرد خوب
===============
اسلام همانگونه كه به مردان سفارش میكند در انتخاب همسر دقت كنند، به دختران و پدران و مادرانشان هم سفارش میكند در انتخاب شوهر، معیارهای خاصی را در نظر بگیرند. اهمیت این مسئله تا آن جاست كه ازدواج را طوق بندگی دانسته است. بنا براین، هر كس دختر خود را شوهر دهد، او را به بندگی داده است. پس باید بنگرد كه دختر خود را به بندگی چه كسی میدهد.19
الف) امانتداری
——————-
قرآن كریم هنگام نقل داستان حضرت موسی علیهالسلام و حضرت شعیب علیهالسلام بیان میكند: “وقتی حضرت موسی علیهالسلام خدمت حضرت شعیب علیهالسلامرسید، یكی از دختران شعیب علیهالسلام به پدر خطاب میكند و میگوید: ای پدر او را استخدام كن؛ چرا كه بهترین كسی است كه استخدام میكنی. هم نیرومند (و هم) در خور اعتماد (امین) است “. (قصص: 26)
در روایتهای اسلامی آمده است: “حضرت شعیب علیهالسلام از دختر میپرسد، امین بودن این جوان را از كجا فهمید. او عرض میكند: پدر جان، من وقتی به دستور شما نزد موسی علیهالسلام رفتم و او را دعوت به منزل نمودم، هنگامی كه خواستم جلو بیفتم و او را راهنمایی كنم، او اجازه نداد و به من گفت: شما پشت سر من حركت كنید و از همانجا مرا راهنمایی كنید… “.20
ب) دینداری
—————-
پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله در روایتی به دو ویژگی مرد اشاره میفرماید كه دینداری و امین بودن است.
إِذا جاءَكُم مَنْ تَرضَوْنَ دِینَهُ وَ أَمانَتَهُ یَخطُبُ (إِلَیْكُمْ) فَزَوِّجُو؛ إِنْ لاتَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِی الْأَرْضِ وَ فَسادٌ كَبِیرٌ.21
هرگاه كسی به خواستگاری نزد شما آمد و دینداری و امانتداری او را پسندیدید، به او زن دهید. اگر چنین نكنید، در روی زمین تبهكاری و فساد بسیار پدید خواهد آمد.
در روایتها افزون بر امانتداری و دینداری، به ویژگیهای دیگری چون خوشاخلاقی، شرافت و آبرومندی نیز اشاره شده است.
_____________________________________________________________________________
پی نوشت :
1. محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، 1405 ه . ق، ج 100، ص 220، ح 23.
2. همان، ص 222، ح 40.
3. محمد بن حسن حر عاملى، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت، 1409 ه . ق، ج 20، ص 18، ح
24912؛ بحارالانوار، ج 100، صص 220 و 221. با استفاده از سىدى 5/2 نور
4. میزان الحكمه، ج 5، ح 7800.
5. همان، ص 7805. این حدیث در مستدرك الوسائل، ج 14، ص 149 چنین آمده است: “ما مِنْ
شابٍّ تَزَوَّجَ فِى حَداثَةِ سِنِّهِ إلاّ عَجَّ شَیْطانُهُ: یا وَیْلَهُ عَصَمَ مِنِّى ثُلُثَىْ دِینَهُ فَلْیَبَّقِ اللّهَ العَبدُ فِى الثُّلُثِ الْباقِى “.
6. همان، ح 7807.
7. همان، ح 7812.
8. همان، ح 7813.
9. همان، ح 7814.
10. همان، ح 7831.
11. همان، ح 7836.
12. همان، ح 7858.
13. بحارالانوار، ج 43، ص 44.
14. كنزالعمال، ج 15، ص 855.
15. همان، ص 296.
16. وسائل الشیعه، ج 14، ص 29.
17. مكارم الاخلاق، ص 200.
18. بحارالانوار، ج 103، ص 237، ح 25.
19. میزان الحكمه، ج 5، ح 7855.
20. نك: تفسیر نمونه، ج 16، ص 64.
21. همان، ح 7838.
کلمات کلیدی : ازدواج , ازدواج سالم , ازدواج موفق , ازدواج موفق چه ازدواجی است , ازدواج موفق چیست , بعد از ازدواج , چگونه ازدواج موفق داشته باشیم , راهکارهای ازدواج موفق , زندگی مشترک , عوامل ازدواج موفق , مشاوره بعد از ازدواج
بیشتر بخوانید
ارسال نظر